giả đạo đức

Định nghĩa
  1. Tính từ:
    • Giả tạo trong cách thể hiện đạo đức, tỏ ra có đạo đức cao hơn thực tế: Chỉ hành vi hoặc thái độ của một người tỏ ra mình có phẩm chất đạo đức, lòng tốt hoặc nguyên tắc cao quý, nhưng thực chất bên trong lại không như vậy, thậm chí trái ngược.
Ví dụ sử dụng
  • Tính từ:
    • Lời nói giả đạo đức của anh ta khiến mọi người khó chịu. (Những lời nói đạo đức giả của anh ta khiến mọi người cảm thấy không thoải mái.)
    • Đừng có thái độ giả đạo đức, khuyên người khác trong khi bản thân lại không làm được. (Đừng tỏ ra đạo đức giả, đi khuyên bảo người khác trong khi chính mình lại không thực hiện được.)
Các cách sử dụng nâng cao
  • "thói giả đạo đức": chỉ một thói xấu, một đặc điểm tính cách thường xuyên thể hiện sự giả tạo trong đạo đức.
    • Thói giả đạo đức là điều đáng lên án trong xã hội. (Đạo đức giả là một điều đáng bị phê phán trong xã hội.)
  • Dùng như một danh từ ngầm hiểu: Khi nói "đồ giả đạo đức", từ này được dùng để mỉa mai, chỉ một người có tính cách đó.
    • Hắn ta đúng là đồ giả đạo đức! (Hắn ta đúng là kẻ đạo đức giả!)
Biến thể và từ gần giống
  • Đạo đức giả: Đây là cách nói khác, có trật tự từ khác (danh từ + tính từ) nhưng cùng nghĩa với "giả đạo đức" (tính từ + danh từ). Trong thực tế sử dụng, "đạo đức giả" phổ biến hơn.
    • Những kẻ đạo đức giả thường không được lòng tin. (Những người đạo đức giả thường không nhận được sự tin tưởng.)
  • Giả nhân giả nghĩa: Thành ngữ chỉ sự giả tạo trong nhân cách và đạo nghĩa, nghĩa rộng hơn và mạnh hơn "giả đạo đức".
    • Bộ mặt giả nhân giả nghĩa của hắn đã bị lột trần. (Bộ mặt giả tạo nhân nghĩa của hắn đã bị phơi bày.)
Từ đồng nghĩa
  • Giả tạo (trong phạm vi đạo đức, lòng tốt).
  • Không chân thật (về mặt đạo đức).
  • Híp-pô-crít (từ mượn âm từ "hypocrite", thường dùng trong văn nói hoặc văn viết có tính chất hiện đại).
Từ trái nghĩa
  • Chân thật (về đạo đức).
  • Thẳng thắn.
  • Ngay thẳng.
Thành ngữ liên quan
  • "Mượn áo thầy tu": Thành ngữ này ám chỉ việc mượn danh nghĩa tốt đẹp, đạo đức (như của một thầy tu) để che giấu bản chất xấu hoặc làm việc xấu, rất gần với khái niệm "giả đạo đức".
    • Hắn mượn áo thầy tu để lừa gạt người dân. (Hắn dùng vẻ ngoài đạo đức để lừa dối người dân.)
  • "Khẩu Phật tâm xà": (Miệng nói lời từ bi như Phật, lòng độc ác như rắn). Thành ngữ này nhấn mạnh sự trái ngược giữa lời nói đạo đức và tâm địa xấu xa, là một biểu hiện cụ thể của sự giả đạo đức.
    • Cảnh giác với loại người khẩu Phật tâm xà. (Hãy cảnh giác với kiểu người miệng nam mô bụng một bồ dao găm.)